Franse winteruitspraken: wat zit er achter ‘avoir la pêche’?

Wie in Frankrijk aankomt, valt vaak meteen op dat de taal boordevol uitdrukkingen zit die niet letterlijk te nemen zijn. Zeker in de winter kom je genoeg zinnetjes tegen die nieuwkomers kunnen laten fronsen. Neem bijvoorbeeld ‘avoir la pêche’. Letterlijk betekent het ‘de perzik hebben’, maar het wordt eigenlijk gebruikt om aan te geven dat iemand zich goed voelt, vol energie is.

Waarom zulke uitdrukkingen voor verwarring zorgen

Ik herinner me een Nederlandse vriendin die begin december voor het eerst een Franse stamkroeg binnenstapte. Ze hoorde mensen zeggen: “Aujourd’hui, j’ai la pêche !” en vroeg zich af waarom iemand het over fruit had, terwijl het ijzig koud was buiten. Voor wie de context mist, klinkt het vreemd. Het is niet zo dat Franse mensen plots gekke fruitwoorden gebruiken als het koud is, maar ze kiezen juist levendige, gekleurde uitdrukkingen om hun gemoedstoestand te beschrijven.

De achtergrond van ‘avoir la pêche’ en soortgelijke uitdrukkingen

Dergelijke uitdrukkingen komen uit het dagelijks leven en zijn vaak beeldend. ‘Avoir la pêche’ is daar een mooi voorbeeld van. Het lijkt op een frisse, sappige perzik, iets wat energie en vrolijkheid oproept. In de winter, als het weer somberder is, willen Fransen soms juist benadrukken dat ze met de moed erin zitten.

Andere uitdrukkingen zoals ‘avoir la banane’ (de banaan hebben) zeggen iets soortgelijks: een lach op het gezicht, een positieve gemoedstoestand. Voor nieuwkomers helpt het om deze zinnen niet letterlijk te vertalen maar te zien als een kleurige manier om te zeggen dat iemand zich goed voelt, energiek is of blij is, ook al kruipen de temperaturen naar beneden.

Tips om Franse winteruitdrukkingen beter te begrijpen en te gebruiken

De beste manier om deze zinnen te leren is door ze in context te horen en zelf te proberen. Als je in een café of op straat iemand hoort zeggen dat hij ‘la pêche’ heeft, begrijp dan dat het gaat om hoe iemand zich voelt, niet om fruit. Probeer zelf zo nu en dan zo’n uitdrukking te gebruiken; het maakt gesprekken vaak levendiger en laat zien dat je het land en de taal echt probeert te snappen.

En als je het even niet zeker weet, vraag gerust wat iemand bedoelt. Fransen vinden het meestal leuk om uit te leggen waarom zo’n gekke uitdrukking zo werkt.

Waarom dit soort uitdrukkingen de charme van het Frans vergroten

Wat ik prettig vind aan zulke zinnen is dat ze taal persoonlijk en menselijk maken. Ze zijn niet droog of saai, maar geven een kijkje in hoe Fransen omgaan met hun omgeving, het weer en hun stemming. Zeker in de winter, wanneer alles wat grijziger is, maken deze uitdrukkingen het dagelijks leven wat levendiger.

Als nieuwkomer is het dus niet vreemd om even te puzzelen over die notie van een fruit dat je ‘hebt’. Het is juist een kans om de taal van dichterbij te beleven, met al zijn eigenaardigheden.