Waarom Franse trappen vaak ongemakkelijk zijn (en wat dat zegt over het huiselijke leven)

Wie ooit een paar dagen in een oud Frans huis heeft gelogeerd, kent het gevoel: de trap piept, kraakt, haalt rare hoeken uit, en voelt alsof hij ontworpen is door iemand die vooral veel wijn had gedronken. Hij is steil, smal, ongelijk – en je moet er altijd een beetje bij nadenken waar je je voeten zet. Waarom is dat zo? En belangrijker: waarom vindt niemand dat een probleem?

Trappen maken geen excuses

In Nederland is een trap meestal een neutrale verbinding tussen twee verdiepingen. Hij is breed genoeg, veilig genoeg, en in nieuwbouwhuizen zelfs vaak voorzien van antislipstrips. Functioneel dus. In Frankrijk daarentegen lijkt de trap soms een karakter op zich te hebben: eigenzinnig, soms ronduit vijandig. Eenmaal gewend, voelt het bijna normaal – tot je bezoek krijgt dat z’n schenen stoot op de derde trede van boven, die net iets hoger is dan de rest.

Dat is geen uitzondering. In veel Franse huizen (vooral op het platteland, maar ook in steden) zijn trappen bijna nooit hetzelfde. Zelfs binnen één huis kunnen ze variëren in vorm en stijl. Dat is geen kwestie van slordigheid, maar van iets anders: leven met wat er is.

Een huis is geen machine, het is een geschiedenis

Veel Franse huizen zijn gebouwd in een tijd waarin bouwstandaarden nog nauwelijks bestonden. Je werkte met wat je had: lokaal hout, stenen uit de buurt, een trap die net paste binnen de vorm van de muren. Recht is relatief als de vloer dat zelf niet is. Lange tijd was het simpelweg onpraktisch en te duur om oude huizen te verbouwen naar moderne ideeën over comfort. En dus bleef die rare trap gewoon.

Maar de echte reden waarom dit nooit als een probleem gezien wordt, zit dieper.

Comfort betekent iets anders

In Frankrijk is comfort zelden het hoofddoel bij wonen – zeker niet op het platteland of in oudere huizen. Ruimte, sfeer, erfgoed, karakter: die wegen zwaarder. Je woont niet in een huis ondanks zijn makkes, maar ermee. Die trap die ongemakkelijk voelt, maakt deel uit van het huis. Je past je aan. Het idee dat een huis zich volledig aanpast aan jouw wensen (recht, snel, efficiënt) is veel minder gangbaar dan bijvoorbeeld in Nederland.

Dat hoor je ook terug in gesprekken. Fransen klagen zelden over hun huis – hooguit met een glimlach. "C'est comme ça," zeggen ze dan schouderophalend, als je vraagt waarom de badkamer via de keuken bereikbaar is én half onder de trap valt. Het is niet dat ze geen oog voor verbetering hebben; het is gewoon geen prioriteit.

Leven in erfgoed, telkens opnieuw

Wat wij soms onhandig noemen, noemen Fransen ‘authentiek’. Niet als slogan, maar als vanzelfsprekende werkelijkheid: dit huis staat hier al sinds 1780, en zo is het. Dat erfgoedgevoel zit diep. Een huis is niet zomaar een plek om in te wonen, het is een deel van de geschiedenis – ook al betekent dat dat je je boodschappen de trap op moet slepen alsof je op expeditie bent.

Zelf woon ik in een huis met drie trappen. Geen ervan is normaal. De een draait links, de ander rechts, en de bovenste kraakt als je op de derde trede het verkeerde deel raakt. Maar als vrienden langskomen zie ik het altijd gebeuren: eerst argwaan, dan geamuseerde verbazing, en na een weekend eigenlijk vooral bewondering. Niet om de trap als bouwwerk, maar om het feit dat het er gewoon mee werkt.

Aanpassing als levenshouding

Misschien is dat wel de kern: het dagelijkse leven in Frankrijk vraagt op allerlei manieren om aanpassing – aan het huis, de indeling, de seizoenen. En dat wordt zelden als verlies van comfort gezien, maar als normaal. Want wie in een oud huis woont, weet: er is altijd wat. Maar zolang het huis je draagt, stoor je je niet aan de vorm van de trap.

Of liever gezegd: je leert ermee leven. Net als met de tocht onder de deur, de kleine keuken of het lawaai van de buren tijdens het dorpsfeest. Het hoort erbij, het leeft, en dat doet een huis ook.