Waarom Franse kinderen al jong leren omgaan met een kaasplank

In Frankrijk kun je zomaar een basisschoolleerling tegenkomen die met smaak een stuk roquefort op brood smeert, of bij oma de reblochon van het dienblad vist voordat hij naar de camembert grijpt. Voor wie opgroeide met jonge kaas in blokjes en smeerkaas in een kuipje, is dat misschien even slikken. Maar in Frankrijk lijkt het de normaalste zaak van de wereld: kinderen die genieten van uitgesproken smaken. Hoe kan dat?

Een cultuur die begint aan tafel

Er is in Frankrijk iets bijzonders aan de hand met eten. Het is niet simpelweg functioneel of gezellig — het hoort bij het leven op een bijna ceremoniële manier. Eten is geen achtergrondactiviteit, maar een moment van aandacht. En kinderen worden daar van jongs af aan in meegenomen.

In veel Franse gezinnen is er een duidelijk ritme rond de maaltijden. De lunch en het avondeten zijn vaste ijkpunten van de dag. Kinderen zitten mee aan tafel, luisteren naar gesprekken, proeven mee. Zelfs als ze nog niets "lusten", krijgen ze het voor zich. Er wordt niet op een dwingende manier gepusht, maar er is wel een stille verwachting dat je leert proeven. Smaak, daar groei je naartoe. Daar moet je mee oefenen. Net als met fietsen of lezen.

Geen kindermenu in zicht

In talloze Franse bistro’s en restaurants is het kindermenu geen apart hoekje met friet en kipnuggets. Vaak is er gewoon een kleine portie van het echte menu — misschien wat eenvoudiger gebracht, maar niet mindergewaardig. Zo krijgt een kind confit de canard of tartiflette voorgeschoteld, niet omdat het moet, maar omdat dat is wat er gegeten wordt. En bij het toetje hoort soms ook een stukje kaas.

Dat laatste moment — la planche des fromages — is bijzonder. Terwijl in Nederland de kaas vaak terugkomt als bammetjesvulling of borrelhap, verschijnt in Frankrijk de fromage als een afsluiter. Net voor de zoetigheid, of zelfs in plaats daarvan. En waar volwassenen zich misschien nog een beetje ongemakkelijk voelen bij een stinkende epoisses, hebben kinderen dat ongemak niet per definitie. Ze zijn simpelweg gewend om het te ruiken, te zien, en een keer te proeven. En dan weer eens. En weer.

Smaak leer je

Smaak is voor een deel aangeboren, maar vooral aangeleerd. Franse ouders lijken intuïtief te begrijpen dat herhaling helpt. Het is niet erg als een kind de kaas de eerste keer uitspuugt. Of de tweede keer. Maar bij de zesde keer gaat de tong misschien herkennen wat eerder onbekend was. Kinderen die vaak in aanraking komen met sterke smaken, vinden ze na verloop van tijd minder heftig — en soms zelfs lekker.

Veel Franse gezinnen doen ook aan een vorm van 'educatie gourmande'. Zonder dat het zo genoemd wordt. Kinderen proeven samen met ouders, bespreken wat ze proeven, leren woorden voor textuur en geur. 'Deze kaas prikt een beetje op je tong, hè?' of 'Hij ruikt een beetje naar stal, vind je ook niet?' Het zijn gesprekken die laten zien dat smaakontwikkeling ook taalontwikkeling is. Je leert benoemen wat je proeft — en dat maakt het minder onbekend.

Het sociale moment telt

Misschien nog wel belangrijker dan de kaas zelf, is het moment waarop die gegeten wordt. Samen aan tafel zitten is in Frankrijk meer dan een logistiek eetmoment. Het is een sociaal ritueel. Het tempo ligt lager, iedereen praat. Kinderen luisteren — en doen mee. De kaasplank ligt vaak in het midden, iedereen kiest iets, er wordt doorgegeven. Het uitnodigende karakter van dat moment — geen haast, geen dwang — maakt het makkelijker voor kinderen om nieuwsgierig te zijn. En nieuwsgierigheid is in Frankrijk belangrijk bij eten.

Dus als je een Frans kind een stukje geitenkaas ziet verorberen zonder een spier te vertrekken, dan zie je eigenlijk een optelsom van gewoonte, verwachting en plezier. Geen wondermiddel, geen culinair wonderkind. Gewoon een kind dat het heeft meegekregen — letterlijk en figuurlijk — met de paplepel.