Waarom Franse feesten zelden eindigen zonder een ‘bonne continuation’

Wie rond januari of februari door Frankrijk reist, hoort het onvermijdelijk een keer: 'Bonne continuation!'. Aan het eind van een gezellige lunch, bij het afscheid op een dorpsfeest, of zelfs in de rij bij de bakker, na een kort praatje over hoe de feestdagen zijn geweest. De woorden rollen vanzelfsprekend over Franse lippen. Maar wat zeggen ze nou eigenlijk écht met die wens?

Een afscheid dat iets openlaat

In het begin vond ik het wat vaag: iemand wenst je een “goede voortzetting” – maar van wat dan precies? Je dag, je leven, je vakantie? Fransen lijken daar zelf ook niet al te exact over, en juist dat maakt het interessant. Waar wij in Nederland vaak resoluut afscheid nemen met een ‘daag’ of ‘tot snel’, kiezen Fransen voor een formule die impliciet ruimte laat. Niet alleen voor het moment waarop je elkaar weer ziet, maar ook voor de voortgang van wat je aan het doen was.

Er zit iets impliciets hoopvols in bonne continuation. Je spreekt het uit als iemand weer op weg gaat, of je elkaar niet snel weer zult zien. En daarmee komt het vaak net ná een overgang: het einde van de feestdagen, het vertrek uit een familiebijeenkomst, of tijdens de eerste werkweken van het nieuwe jaar.

Tussen afscheid en aanmoediging

Tijdens een nieuwjaarsvisite bij Franse buren in januari – een gebruik dat hier steviger overeind staat dan bij ons – hoor je constant variaties op de nieuwjaarswens. Eerst uiteraard bonne année, bonne santé, maar bij het vertrek komt geregeld bonne continuation om de hoek kijken. Het lijkt een soort zachte comma, geen punt. Je wenst de ander niet alleen het beste, je erkent ook dat zij 'ergens mee bezig zijn' – het leven, werk, plannen – en je wenst dat dat soepel doorgaat.

In die zin is het geen plichtmatig slotzinnetje, maar een sociaal gebaar dat iets erkent: de ander beweegt, is in gang, en jij wenst hen daarin het goede toe. Of je nou in een supermarkt praat met de caissière over je weekendje weg, of op een familiefeest de jassen weer opzoekt.

Ritme en beleefdheid in seizoensverpakking

Wat opvalt, is dat bonne continuation veel vaker klinkt in de weken na de jaarwisseling. Niet gek: januari in Frankrijk draait om geleidelijke overgang. De nieuwjaarswensen kun je tot eind januari vrijelijk uitspreken. In scholen wordt de eerste maandag na de vakantie begroet met een gemeenschappelijk « bonne année à tous ». Tegelijkertijd is er het aanvoelen dat het gewone ritme zich langzaam weer herstelt. Bonne continuation past precies in dat moment-tussenin: het feest is voorbij, het leven gaat verder – en jij ook.

Franse beleefdheid is vaak meer ritueel dan functioneel. Het zegt niet altijd dát je iets meent, maar dát je iéts zegt. Toch voelt bonne continuation oprecht, juist omdat het niet vastgelijmd zit aan een specifieke gebeurtenis. Het is minder formeel dan ‘au revoir’, minder vrijblijvend dan ‘courage’. Het zit er tussenin: vriendelijk, betrokken, zonder te zwaar te willen zijn.

Tussen de regels door

Wat zegt het over Frankrijk dat zo'n uitdrukking vanzelfsprekend wordt gebruikt? Misschien wel dit: dat sociale interacties hier voorzichtig afgerond worden. Niet abrupt, maar met wat zachtheid rondom het afscheid. Frankrijks sociale ritme is vaak minder staccato dan dat van Nederland of België. Er is ruimte voor overgangsmomenten – pauzes tussen werk en ontspanning, tussen feest en normaal – en bonne continuation past wonderwel in dat rustige schakelen.

Je leert het pas echt waarderen als je het een paar keer zelf hebt gezegd, of hebt horen zeggen zonder dat het geforceerd voelt. Dan begrijp je: het is geen formule, het is een kleine uitnodiging om zonder haast verder te gaan.

En soms – zeker na weer een uitgebreid familiediner in de koude januariwind – is dat precies wat je nodig hebt.