Funderingsrisico neemt toe door snelle verzadiging van kleigrond na zware regenval

Door de aanhoudende, intensieve regenval van de afgelopen periode raken veel Franse woningen met funderingen in een risicovolle situatie. Met name huizen op kleigrond krijgen te maken met een versneld proces van uitdroging en vervolgens snelle herverzadiging van de ondergrond. Waar normaal een gelijkmatige opname van water gedurende het natte seizoen voorkomt dat de grond plotseling beweegt, zorgt de abrupte instroom nu voor directe mechanische spanning op funderingen. Dit maakt dat steeds meer woningen in Frankrijk – nu al meer dan 12 miljoen – kwetsbaar worden voor scheurvorming en verzakking.

Vooral in gebieden waar de klei door voorgaande droge periodes sterk is gekrompen ontstaat na de hevige neerslag een dubbel risico: enerzijds zwelt de grond te snel op waardoor bestaande funderingen scheuren kunnen gaan vertonen, anderzijds spoelt een deel van de draagkrachtige bodem weg onder het huis. Dat kan ertoe leiden dat verschillende delen van een gebouw op termijn ongelijk zakken. Zulke ‘differentiële zettingen’ uiten zich doorgaans in scheuren in de gevel, sommige kamers die merkbaar scheef lopen of deuren die plots niet meer goed sluiten. De schade ontwikkelt zich in veel gevallen sluipenderwijs en kan – zeker in oudere woningen met houten vloeren of een gemetselde kelder – uiteindelijk uitmonden in instabiele of zelfs onveilige situaties.

Het extra probleem door deze natte winter is bovendien dat een mogelijke droge zomer later dit jaar de instabiele situatie verder kan verergeren, omdat eerder opgezwollen kleigronden dan opnieuw gaan krimpen. Er is nog veel onzekerheid over welke regio’s precies en in welke mate getroffen worden: zowel bodemtype, waterhuishouding in de nabijheid als de funderingstechniek van individuele panden maken lokale verschillen groot. Voor nieuwe huizen of funderingsherstel blijken klassieke oplossingen – zoals het plaatsen van extra diepe palen – in de praktijk niet altijd toereikend, doordat de bodem nog jarenlang in beweging kan blijven.

Het gevaar van waterinfiltratie door het dak of langs muren loopt eveneens op, met name in oudere gebouwen. Dit kan – los van funderingsschade – leiden tot houtrot in constructiebalken en daarmee de kans op instorting verhogen. Officiële cijfers laten zien dat de schade door het zogenoemde retrait-gonflement des argiles inmiddels het merendeel vormt van de uitgekeerde rampenvergoedingen in Frankrijk. De omvang van de financiële gevolgen voor huiseigenaren neemt daardoor snel toe, terwijl passende structurele oplossingen voor bestaande bouw nog niet beschikbaar zijn. Op dit moment blijft waakzaamheid geboden, met aandacht voor zichtbare signalen als nieuwe scheuren, slecht sluitende ramen of onverwachte verzakkingen, die indicatief kunnen zijn voor onderliggende problemen met de fundering.