Franse winteravonden: zonder tv, maar vol gezelligheid

In veel Franse huishoudens is het tijdens de lange winteravonden stil. Niet omdat er niets te doen is, maar juist omdat de nadruk ligt op manieren van samen zijn die geen beeldschermen nodig hebben. Ik ontdekte dit tijdens verschillende bezoeken aan Franse dorpen en steden, waar het gebruik van tv en internet in sommige huizen opvallend bescheiden is. Hoe vullen Fransen die avonden dan? En wat kunnen wij daarvan leren?

De charme van ambachtelijke hobby’s

In een klein dorp in de Auvergne keek ik binnen bij een vrouw die bij het schemerlicht rustig een patchworkdeken in elkaar zette. Zij vertelde dat zulke handwerken niet alleen tijd vullen, maar ook een vorm van rust en voldoening bieden. Anders dan in Nederland, waar digitale afleiding vaak dominant is, zie je hier mensen die breien, haken of houtbewerking doen. Deze hobby’s zijn stoer in hun eenvoud en bieden iets tastbaars na een dag vol werk.

Bordspellen en samen lachen

Tijdens een avond in een café in Lyon viel het me op hoe een groep vrienden een potje kaarten speelde. Ze wisselden grappen uit en maakten plannen voor de week, zonder dat er een smartphone of tv in het spel was. Bordspellen en kaartspellen zijn hier niet alleen voor kinderen; het is een manier om echt contact te maken. In Nederland gebeurt dat ook, maar hier lijkt het meer ingeburgerd als avondritueel, zeker tijdens de donkere maanden.

Lezen als avondritueel

Een andere constante in Franse huizen is het lezen na het avondeten. Niet alleen romans, maar ook strips of lokale geschiedenis. Het is niet bijzonder om om 21 uur het geritsel van pagina’s te horen. Dat creëert een gedeelde stilte die niet als afstandelijk voelt, maar juist als prettig samen zijn. Ik merk dat Nederlanders sneller overstappen op elektronische media zodra het donker wordt; Fransen houden vaker vast aan papier.

Sociale interacties: het hart van de avond

Wat me het meest opviel was hoe de avonden vaak beginnen met een eenvoudig moment samen aan tafel, zonder afleiding. Gesprekken gaan over dagelijkse dingen, de familie, plannen, maar ook herinneringen. Bijvoorbeeld een buurman die zijn sleutel deelt met de buren, of kinderen die samen met ouders een gerecht klaarmaken. Deze sociale gewoontes maken de winterwarmte tastbaar, zonder dat er een scherm aan te pas komt.

De Franse winteravonden zijn minder afhankelijk van moderne technologie dan je misschien verwacht. Dit gaat niet altijd vanzelf; veel Fransen gebruiken natuurlijk ook tv en internet, zeker de jongere generaties. Maar in veel huizen werkt men bewust of onbewust aan een sfeer waarin simpelheid en verbinding centraal staan. Voor wie de Franse winter echt wil begrijpen, is het een aanrader om deze rust te ervaren: een avond zonder beeldschermen, vol kleine ambachten, spel en gesprek.